تبلیغات
یاددهی و یادگیری - مطالب هفته دوم فروردین 1395

آموزش، فرهنگ است. فرهنگ، کیستی است.

شور و شعور فلسفه؛ ب. اف. اسکینر

نویسنده :محرم آقازاده
تاریخ:یکشنبه 8 فروردین 1395-05:14 ب.ظ

اسكینر در سال 1904 در شهر سوسكاهاتا واقع در ایالت پنسیلوانیا دیده به جهان گشود و در سال 1990 فوت كرد. او لیسانس زبان انگلیسی از كالج هامیلتون و دانش آموخته كارشناسی ارشد و دكترای از دانشگاه هاروارد بود.

بسیاری از روانشناسان موافق و مخالف اسكینر، او را با نفوذ ترین روانشناس تا زمانی كه در قید حیات بود می دانستند. زمانی كه اسكینر، در سال 1990 فوت كرد، پیروان او در بیانیه ای كه نوشتند اعلام كردند اگرچه اسكینر فوت كرده است ولی راه و اندیشه اش پایبنده است.

اسكینر هم همانند سایر اندیشه ورزان دارای زندگی پر فراز و نشیبی بوده است. وقتی كه اسكینر در هامیلتون بود با رابرت فراست، شاعر آمریكایی ، دیدار كرد. فراست، اسكینر را به داستان نویس تشویق كرد و سه داستان از او را با دیده ی مثبت ارزشیابی كرد. همین امر سبب شد اسكینر عزم خود را برای نویسنده شدن جزم كند. ولی نفوذ و خواست پدر چنان قوی بود كه سبب شد اسكینر از خواست خود دست بر دارد. پدر می خواست، پسرش حقوق دان شود. پس از كناره گیری و سرخوردگی از نویسندگی ، اسكینر ، چندی در صنعت ذغال سنگ به فعالیت پرداخت.

اسكینر نخستین كتابش را با همیاری پدرش نوشت، كتابی كه آنان نوشتند مربوط به اسناد حقوقی و تحلیلی بر تصمیمات شورای توافق صنعت ذغال سنگ بود. می توان گفت این كتاب اولین و آخرین اثر اسكینر در زمینه ی مسایل حقوقی و صنعتی بود. اسكینر پس از یك زندگی شش ماهه بی سروسامان و كولی وار، تحصیل روانشناسی را پیش گرفت. او بر عكس كارهای حقوقی و ادبی در رشته ی روانشناسی موفقیت های بسیاری را كسب كرد.

تلاش های سخت پیگیرانه اسكینر در روانشناسی سبب شد او مكتبی را بنیان گذاری كند كه امروز از آن به عنوان روانشناسی رفتار گرا یاد می شود. آرای اسكینر تاثیر بسزایی در بهره گیری از روانشناسی در زندگی روزمره داشت.

قواعدی كه اسكینر برای اصلاح رفتار تدوین كرد كاربرد روانشناسی را در زندگی روزانه سرعت بخشید. رفتار گرایی اسكینری را نسبت به سایر انواع رفتارگرایی، می توان با رد كامل هر گونه مایه ای از زندگی عاطفی و عقلانی تمیز داد. به دیگر سخن، اسكینر هر گونه ذهن گرایی را رد می كند.

اسكینر مدافع یافتن و تبیین همبستگی بین محرك های محیطی و رفتار قابل مشاهده ی انسان و حیوان بود. او رفتار گرایی اش را مستلزم هیچ گونه الگوی رفتاری با چارچوب نظری نمی داند. او دقیقاً آن چه را كه موجود است، توصیف می كند و قوانین رفتار را بر پایه ی آن چه قابل مشاهده است، پی ریزی می كند.

اسكینر انسان یا هر حیوانی دیگر را چنان ماشین می پندارد و از این رو باور دارد كه رفتار موجود زنده را می توان تعیین ، پیش بینی ، اصلاح و كنترل كرد. چنین باوری وجود هر گونه الگوی سرشتی پیشین برای رفتار موجود زنده را تایید نمی كند.

اسكینر، رفتار را بر مبنای شرطی سازی، عاملی یا وسیله ای تحلیل می كند. در حالی كه رفتار گرایان پیشین، نظیر پاولف، رفتار را بر اساس محرك معینی تبیین می كنند. اسكینر، به موجود زنده مجال می دهد محیط تجربی را دست ورزی كرده و بكاود تا رفتار خاصی از خود بروز دهد.

اسكینر به موجود زنده هیچ گونه محركی ارائه نمی دهد، بلكه موجود زنده با كاوش در محیط محرك هایی را می یابد و بر اساس آن پاداش دریافت می كند. به نظر اسكینر پایداری پاسخ ها یا رفتار های موجود زنده بر اساس شدت تقویت كننده ها تعیین می گردد.

اسكینر بر این باور است كه زبان بر مبنای اصول شرطی سازی عاملی آموخته می شود. زبان یك رفتار كلامی است و كودكان زبانرا از طریق تقویت هایی كه از سوی والدین و دیگران می شوند و می آموزند. فرض موجودات انسانی به مثابه مخلوقات قابل دست ورزی از طریق شرطی سازی عاملی، این فرصت را به وجود می آورد كه از فنون اسكینری در آموزش و پرورش ، محیط های كار و حفظ بهداشت بهره گیری شود.  از دستاوردهای رفتار گرایی اسكینری برای آموزش و پرورش می توان انواع آموزش های برنامه ای، آموزش های ماشینی ، آزمون های چند گزینه ای، برنامه های تقویت و اصلاح رفتار را نام برد. در نظام تقویت و اصلاح رفتار اسكینری، تنبیه یا كیفر دهی جایگاهی ندارد. او بر این باور است كه كیفر این رفتار نا پسند را خاموش می كند، ولی آن را از میان نمی برد. از این رو، اسكینر به پاداش دهی بیش از كیفر و تنبیه در آموزش و تنظیم نظامات اجتماعی نظر دارد.

به هر روی، نگاه اسكینر به انسان نگاه محترمانه ای نیست، از این روست كه او انسان را فاقد شان و منزلت می پندارد. او چنین دیدگاهی را در كتاب فراسوی آزادی و شان به طور كامل بیان كرده است. در واقع كتاب یاد شده ی نقدی است كه بر كتاب آزادی در تربیت كه راجرز آن را نوشته بود. اسكینر انسان را موجودی قابل كنترل می داند و هیچ گونه آزادی برای او متصور نیست.

او در كتابی كه در سال 1948 تحت عنوان والدن 2 نوشت كه در واقع این كتاب یك رمان است نا كجا آبادی را ترسیم می كند كه در آن انسان ها به طور مكانیكی با یكدیگر در ارتباط هستند.

منابع وخواندنی های پیشنهادی

 1-    Edgar, A. & Sedgwick, P. (2002). Cultural Theory the Thinkers, London: Routeledge.

2-    Hergenhahn, B., & Olson, M. (1993). An Introduction to Theories Of Learning (4 th ed. ) New York: Prentice- Hall.

3-   اسكینر، ب ، والدن II ترجمه جعفر نجفی زند، تهران: ساوالان، 1380/ 4 اسكینر، ب ، فراسوی آزادی و شان، ترجمه علی اكبر سیف، تهران : رشد ، 137




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 




Admin Logo
themebox Logo