آموزش، فرهنگ است. فرهنگ، کیستی است.

هنر در دوره ابتدایی

نویسنده :محرم آقازاده
تاریخ:شنبه 4 آذر 1391-04:00 ق.ظ


"والاترین هنر معلم آن است که، دانش و نمایش خلاق را در یادگیرنده بیدار کند"

آلبرت آینشتاین[1]  

هدف اصلی آموزش هنر و زیبایی شناسی را می توان یادگیری مبتنی بر هنر یا یادگیری از طریق هنر تعریف کرد(اسمیت، 2005). به طوری که ماکسین گرین(1994a، ص. 494) اظهار می­کند منظور از آموزش زیبایی شناختی، "تواناساختن کودکان و نوجوانان به بیان ادراکات، احساسات، و ایده­ها خود از راه شکل­دهی تأملی رسانه­هایی، نظیر: نقاشی، سفال، نگارش، موسیقی، و حرکات بدنی است". و به طوری که، سیکیس[2](1982) بیان می­کند، همه دانش­آموزان باید زبان هنر را بیاموزند تا به زندگی­هایشان معنا دهند. انتظار بر آن است که دانش­آموزان بتوانند تجارب انسانی را به بیان هنری تبدیل کنند، از محصول هنری خود و دیگران به منظور ساخت معنا بهره بجویند(برتون، 1994) و دریافتی آگاهانه از هنرها را پی­ریزی کنند. آموزش زیبایی شناختی در کنار پرورش ادراک و حساسیت هنر، به پرورش برخی ویژگی­های شخصیتی معینی، نظیر خلاقیت، تخیل، اعتماد به نفس، پشتکار و روح نقاد می­پردازد.

هدف آموزش زیبایی­شناسی به جز رشد شخصی و توسعه انسانی با برنامه­های تربیتی، اجتماعی و سیاسی کلانی هم در پیوندی مستقیم است. یک سر خط آموزش زیبایی شناختی، در ارتباط نزدیک با یاری جستن از هنر برای  رقابت­پذیر کردن بین المللی نیروی کار در جهان توسعۀ مبتنی بر دانش است. مطالعه جدیدی که در اسکاتلند درباره اثر هنرها بر کنش­های اقتصادی و اجتماعی صورت گرفته است( رویز[3]، 2004) نشان می­دهد که آموزش هنرها، اثرات مثبت بر زمینه­هایِ انسجام اجتماعی، سلامت و رفاه، تربیت و یادگیری داشته است. به سخن دیگر، آموزش هنر سبب شده است، به میزان قابل توجهی، آموخته­های نظری و مهارتی به دنیای  کار انتقال داده شود.  

هنرهای زیبا فرآیند یادگیری را ارتقا می دهند. دستگاه­هایی كه هنر پرورش می­دهد، شامل دستگاه­های درهم­تنیده حسّی، عاطفی، شناختی، احساسی وتوانایی­های حركتی می­شوند. در واقع، آن­ها نیروهای محرک ورای همه یادگیری ها هستند. این بدان معنا نیست كه نمی­توان بدون هنر یادگرفت، چرا که بسیاری بدون هنر یاد می­گیرند. اما هنر فرصت­هایی برای رشد و بلوغ دستگاه های چندگانه مغز به طور همزمان فراهم می­آورد كه سنجش هیچ یك آسان نیست چراكه از فرآیند هایی پشتیبانی می كنند كه نتایج درهم­آمیخته­ای دارند.

دستگاه­ها و فرآیندها به خودی خود نتیجه ای ندارند. آزمودن نتایج به جای فرایندها رشد دستگاه­های عصبی زیستی راكه به آنها اتكا می­كنند، محدود می­سازد. در این صورت دانش­آموزان به جای توجه به فرایند تولید هنری و درک زیبایی تلاش خواهند کرد هنر را به کناری نهاده و برای اخذ نمرات ممتاز بکوشند.

بهتر است، هنر وارد دنیای بازی نمره­ها نشود. آلودن هنر با ارزشیابی­های کمی سبب می­شود هنر و دروس زیبایی­شناسی به جای آن که روح افزا و خلاقیت­زا باشند به زوال اندیشه و احساس می­انجامند(فیسکی[4]، 1999).  

کارکرد تربیتی هنر

هررشته باید نیاز های فرهنگی شفّافی رابرآورده كند. در رشته هایی مثل علوم پاسخ به این سئوال بدیهی است. برای مثال، اگر علوم بیاموزید می­توانید واكسنی برای تراخم بسازید. امّا هنر چطور؟آیا آنها نیازهای روشنی رابرآورده می كنند؟ پاسخ مثبت است. هنرها ادراك و اشتراك فرهنگ را ارتقا می دهند. هنرها مهارت­های اجتماعی را ارتقاء داده و پذیرش تفاوت­ها را مقدور می­سازند. هنرها وحدت و هماهنگی را ارتقا می­دهند. مهارت های شناختی وادراكی را ارتقا می­دهند. هنرها چونان محملی برای پرورش هویت فرهنگی و آزادی بیان یادگیرندگان عمل می­كنند. دردانشگاه كلمبیا مطالعۀ برتون[5] بر روی بیش از 2000 كودك نشان داد كه کسانی كه فراگیرندگان هنر در تفكّر خلاّق، خودشناسی، حل مسئله، ابراز وجود، خطرپذیری و همیاری بسیار بهتر از کودکانی بودند كه چنین یادگیری­هایی را  نداشتند(برتون وهمكاران ، 1999 ).

در مجموع هنرهای زیبا(هنر و زیبایی شناسی توأمان) از نمایش، سرودخوانی، ترانه سرایی گرفته تا طرّاحی، عكاسی، تصویرسازی، طرّاحی لباس، گرافیك رایانه­ای، فیلم سازی، طرّاحی صحنه و خلق ابزارهای ارتباطی، و ازاین گستره تا بداهه گویی، بازی­های بومی-محلی، صنایع دستی، و نظایر این­ها دارای استعداد بی بدیلی برای ایجاد بنیه هنری و زیباشناختی هستند.

 شخصیّت های برجسته آموزشی مثل هوارد گاردنر و تئودورسایزر، مدارس والدورف را می­ستایند. اپنهایمر[6] (1999) به برخی واقعیّت­ها درباره والدورف اشاره می­كند: دانش آموزان والدورف در امتحانات سنجش تحصیلی در مرتبه­ای بالاتر از میانگین ملی جای می­گیرند. سوابق مدرسه والدورف حاکی از غلبه ورزشی بر مدارسی است که دو سه برابر از آن بزرگ­تر هستند. مربّی یک باشگاه هنرهای رزمی، می­گوید:"درمدّت سیزده سال، دو هنرجوی رزمی كمربند مشكی که هر دو نفرشان از مدرسه والدورف داشته است". استادان كالج از فروتنی، كنجكاوی، تمركز و استعداد و تدبیرهوشی دانش آموختگان والدورف تعریف می­كنند.

راز این مطلب چیست؟ چگونه مدارس كوچك خصوصی با بودجه­ای اندک، دانش­آموختگان موفقی مثل هنر پیشۀ برندۀ اسكار، پل نیومن؛ برندۀ جایزۀ نوبل و رمان نویس،سائول بلو و فردی چون میخائیل باریشینكف تربیت می كنند. پاسخ سؤال روشن است، چون آموزش­های والدورف به شدّت ریشه در هنرهای زیبا دارند.

آموزشی زیبایی شناسی و کیفیت یادگیری دانش­آموزان

یادگیری زیبایی شناسانه، به معنای پیوند زدن اندیشه و احساس است. از طریق هنر، افكار و احساسات ابراز می­شوند. تصویر و یادمانی كه مردمان هر شهر و دیاری می سازند، برای آن است كه احساساتشان را نسبت به زندگی نشان دهند. هنر حائز اهمیت است، چون راه ژرف اندیشی و فهم عمیق را هموار می سازد. همه كودكان نمی توانند هنرمندان بزرگی شوند، ولی می توانند حس زیبایی شناسی را در خود پرورش دهند و ارزش هنر را بدانند.
معلمان به شیوه های گوناگون می توانند در یادگیرندگان، حس زیبایی شناسی را بپرورانند. برای مثال، فعالیت های علمی، زمینه خوبی برای بیان هنری و زیبا هستند. برای آن كه، در فعالیت های علمی، دانش آموزان با موادی مثل سنگ، چوب، برگ درختان و گل ها و... كار می كنند. دانش آموزان می توانند گل ها را ببویند، بر سطح سنگ ها دست بكشند و آنها را لمس كنند و با تمام حواس خود به كشف ظرافت اشیا بكوشند. كلبرت و تانتون(۱۹۹۲) به چند خصیصه دانش آموزان، از جنبه گرایش به هنر و زیبایی شناسی اشاره كرده اند:

Ø     كودكان برای خلاقیت هنری، نیاز به فرصت دارند.

Ø     كودكان برای بحث و صحبت درباره هنر نیاز به زمان دارند.

Ø     كودكان نیاز دارند از نقش هنر در زندگی خود آگاه شوند.

 شلایر (۱۹۹۵) هم بر آنچه كلبرت و تانتون اشاره كرده اند، تأكید ورزیده است. به نظر شلایر نیز كودكان از بحث درباره هنر و تولید هنری لذت می برند. آثار هنری تأثیر چشمگیری بر كودكان دارند. دانش آموزان در بسیاری از موارد پس از شنیدن یك داستان برانگیزنده، اغلب می كوشند خود را به جای شخصیت های داستان قرار داده و به ایفای نقش آنها بپردازند. گاه، دانش آموزان برانگیخته می شوند یك داستان را به صورت نقاشی بیان كنند و زمانی، آنان ترغیب می شوند بر اساس فضای حاكم بر داستان اقدام به تولید ریتم كنند. ایجاد و پرورش حساسیت زیبایی شناختی در كودكان آثار و مزایای بسیار مطلوبی برای آنان دارد. به چند مزیت پرورش حس زیبایی شناسی در زیر اشاره می شود:

Ø      نسبت به مسائل حساس تر می شوند، چون بینش خوبی به جهان كسب كرده اند.

Ø      به خودآموزی و خود محوری در یادگیری روی می آورند، زیرا به كمبود دانش خود نسبت به موقعیت ها آگاه ترند. به دیگر سخن، حساسیت هنری به پرورش مهارت فراشناختی می انجامد.

Ø      زندگی جاذبه زیادی برای دانش آموزان پیدا می كند، چون آنان ظرفیت زیادی برای كشف ناشناخته ها می یابند.

Ø      بر آستانه تحمل دانش آموزان افزوده می شود، زیرا آنان درمی یابند كه انجام كارها به طرق گوناگونی امكان پذیر است.

Ø      دانش آموزان مستقل پرورش می یابند، زیرا نسبت به موقعیت ها آزاد اندیشانه می نگرند و آنها را به پرسش می كشند.

Ø      با پیچیدگی ها به صورت اثر گذار رفتار می كنند، چون در صدد یافتن یك پاسخ كاملاً صحیح برای سؤالات خود نیستند.

 به هر روی، تجربه زیبایی شناختی كودكان به طرق گوناگون شكل می گیرد. زیبایی طبیعت، ریتم و تصویر ذهنی كه موسیقی دارد، شعر سرایی و موارد زیادی از این دست به پدید آیی درك هنری در كودكان كمك می كند. شناخت كیفیت هنری خاص افراد مستعد برای درك هنری نیست؛ چنین شناختی به صورت طبیعی برای هر فردی قابل تجربه است. دخالت بزرگسالان، معلم، والدین، مربیان و... برای پرورش درك هنری و زیبایی شناختی در كودكان و نوجوانان مستلزم یك برنامه حساب شده است. كودكان در هر زمانی آمادگی توجه به آثار هنری یا پدیدآوری یك اثر هنری را ندارند. از این رو، برنامه پرورش ادراك هنری باید به گونه ای تنظیم شود كه در چارچوب برنامه تدوین شده، كودكان با لذت و كشش ویژه ای با دو چشم خود و با چشم عقل شان از دیدن آثار هنری بهره بگیرند و برای آفریدن اثر هنری برانگیخته شوند. اصل مهم دیگر در برنامه ریزی پرورش درك هنری در كودكان، ایجاد تغییر نگرش و برداشت نسبت به درك و آفرینش هنری و زیبایی شناختی آنان است. طبیعی است كه كودكان پیكاسو، ون گوك، رون، موتزارت و... نیستند. تشخیص صدای فلوت در میان صدای سازهای اركستر، درك تباین و هماهنگی رنگ در یك تابلوی نقاشی، اثرپذیری از خطوط در یك طرح خطی و... شاخص هایی از درك هنری و زیبایی شناختی كودكان به شمار می آیند. ایجاد زمینه برای آفرینش اثر هنری هم به بسط اندیشه كودك یاری می رساند و هم بر درك زیبایی شناختی او اثر می گذارد. برای داوری درباره كارهای هنری كودكان نباید از منطق بزرگسالی بهره گرفت.

آموزش و پرورش و بنیه هنری

مطالعات حاکی از آن است که، آموزش هنر در دوره ابتدایی بر پدیدآیی و تقویت بنیه هنری و زیبایی شناختی کودکان و نوجوانان اثرگذار است(آمرینو[7]، 2009؛ هالورسون[8]، 2010).  هالورسون(2010) از یافته­های خود به این نتیجه رسیده است که، فرایندهای تبدیل روایت­ها به نمایش اثر قابل توجهی بر شکل­گیری بنیه­های مثبت دارد(ص. 8).

پژوهش­هایی که آمرینو(2009، ص. 229) انجام داده است نشان می­دهد که آموزش هنر نه فقط بر شکل­گیری بنیه هنری-زیبایی-شناختی کودکان و نوجوانان می­انجامد، بلکه به انسجام شخصیتی آنان نیز کمک می­کند. آمرینو(2009) بر آن است که تجلی انسجام شخصیتی برآمده از آموزش هنر، پیوندی است که دانش­آموزان بین واقعیت­های مربوط به خانواده، جامعه و مدرسه ایجاد می­کنند. به نظر او، چنین رویدادی به نوبه خود سبب می­شود دانش­آموزان توان تحول شخصی و اجتماعی را به دست آورند.

از زمره نخستین کسانی که درباره بنیه هنری پژوهش کرده­اند رستان(1998) است. رستان(1998) برای روشن­سازی بنیه هنری دانش­آموزان با دانش­آموزان هشت تا یازده سال مصاحبه کرد.

در مصاحبه­های رستان، کودکان هشت ساله در تعریف هنرمند بر لذت بردن هنرمند از انجام دادن کار هنری تمرکز کردند و در مقابل دانش­آموزان یازده ساله در تعریف هنرمند، بیان داشتند که هنرمند ضمن لذت بردن از انجام کار هنری، کار هنری را به سبب آن که عملی پسندیده است انجام می­دهند(رستان، 1998، ص. 284).  پس از رستان که بر روشن­سازی بنیه هنری و پدیدآیی آن در مدرسه پژوهش می­کرد، عده­ای از پژوهشگران بر امکان پذیری شکل گیری بنیه در مدرسه و کلاس درس متمرکز بودند. پژوهشگرانِ فعالِ این زمینه، کیمسترا، هالی، راجمیکر، برانجی و میوس(2008) از یافته­هایشان دریافتند که بنیه هنری و زیبایی­شناختی از از دوران کودکی اولیه و ثانویه قابل پدیدآیی و ارتقاست. اسکات[9](1988) با تأکید بر ویژگی­های افراد هنرمند و دانش­آموزان مستعد انجام کار هنری آموزش ندیده و آموزش هنری 102 نفر دانش­آموز روستایی به این نتیجه رسید که، بنیه هنریی، نظیر بنیه هنرمندان فعال در کار هنر و دانش­آموزان فعال در عرصه هنر را می­توان در افراد مستعد غیر فعال در هنر هم پدید آورد.

                                    

آموزش و پدیدآیی هویت هنری و زیبایی شناختی

اگر سؤال این باشد که جلوه­های بنیهی آموزش هنر و زیبایی شناسی به دانش­آموزان چیست، پاسخ آن را می توان با موارد ارایه شده در زیر بازنمایی کرد:

v     دانش­آموزان ارتباط مطلوب­تری با یک­دیگر برقرار کنند؛

v    آنان بیش از پیش به دوستی­هایشان بها داده از تعداد و شدت دعواهایشان بکاهند؛

v    محیط یادگیری یادگیرندگان  به محیطی اكتشافی تبدیل شود؛ محیطی که، آتش عشق به یادگیری را دوباره در دانش­آموزان خستۀ علم اندوزی روشن كند.

v    دانش­آموزان از قوی گرفته تا ضعیف دوشادوش هم به فعالیت بپردازند بی آن که هم­دیگر را خوار بشمارند؛

v     دانش­آموزان با دنیای واقعی­شان هنرامندانه ارتباط برقرار کنند و زمختی­های زندگی موجود را همدلانه و انسانی­تر به انرژی پیشبرنده­ای بدل کنند.

v    دانش­آموزان یاد بگیرند فراگیرندگانی جوینده و سهیم کننده شوند؛ و

دانش­آموزانی از همه اقشار اجتماعی-اقتصادی از مزیت یادگیری کیفی برخوردار گردند.

هویت هنری و زیبایی شناسی به مثابه سواد

 در بند پیش نشانه­هایی از هویت هنری و زیبایی­شناختی ارایه شد. به منظور صورت­بندی این نشانه­ها و تبدیل آن­ها و نشانه­هایی دیگر به مجموعه­ای از قابلیت­ها، از عنوان سواد بهره گرفته می­شود. در این قسمت با نگاهی کوتاه به موضوع سواد هنری و زیبایی­شناختی از جنبه زمینه­ای، تلاش می­گردد در انتها قابلیت­ها مربوط به بنیه یا سواد هنری و زیبایی­شناختی ارایه گردد.

سواد هنری و زیبایی­شناختی مدت­ها در آموزش عمومی به صورت آمیخته با سواد فرهنگی مورد توجه قرار می­گرفت(گرین، 1981؛ سیکیس،982؛ هامبلن[10]، 1986). امروز، با توجه به حضور فراگیر و کارکردی سواد هنری و زیبایی­شناختی در عرصه­های گوناگون زندگی(لایت[11] و اسمیت[12]، 2005؛ برلینت[13] و کارلسون[14]، 2007؛ ملچیونی[15]، 2007) تعریف سواد هنری و زیبایی­شناختی به طور مستقل ممکن شده است.  راتیو[16] و لاناس[17](2011)  سواد هنری و زیبایی­شناختی را به مثابه مهارتی برای درک، مفهوم سازی و عرضه کیفیات هنری تعریف می­کنند. اینگلد[18](20009 شخصی را باسواد و فرهیخته هنری و زیبایی­شناسی می­شناسد که می­تواند تجارب زیسته خود را به زبان هنری تبدیل کند. در واقع، او بر این باور است که یادگیرنده باید بتواند مترجم زبان تجربه به زبان زیباشناسانه باشد.  با این نگاه، سواد هنری و زیبایی­شناسی به سواد انتقادی نزدیک می­شود. این زبان که از آن می­توان به سواد هنری متقدانه نام برد، زبانی متعهد است. زبانی است که نابرابری­ها را بازمی­نماید و آن آن را به صورتی هنری عرضه می­کند(لنکشیر[19] و مکلارن[20]، 1993).

 

سواد هنری و زیباشناختی

سواد هنری و زیباشناختی در قالب هر یک از تجلیات هنری، نظیر آثار بصری، موسیقایی، نمایشی/ادبی و ... باشد بر نیاز دانش­آموزان به شناخت، فهم، تفسیر تجلیات و فهم تاریخی و میهنی انواع هنر تأکید می­ورزد. همچنین، سواد هنری و زیباشناختی به میزان و درجه آشنایی یادگیرنده با مفاهیمی و مسائل هنری و زیبایی­شناسی که در یک جامعه مهم و برجسته تلقی می شود، اشاره می کند. حفظ و توسعه میراث فرهنگی، بنیه ملی و توجه به فرهنگ ماندار جهانی در سواد هنری و زیباشناختی حایز اهمیت شناخته می­شود.

قابلیت اساسی مورد توجه برای تقویت بنیه هنری و زیباشناختی

  • ارزیابی و فهم یک اثر هنری از منظر تاریخی، میهنی، ارزشی، دینی
  • شناخت آثار هنری عمده  ملّی، تاریخی و دینی
  • شناخت پدیدآورندگان آثار هنری در عرصه گوناگون هنری
  • واکنش نشان دادن به انواع آثار هنری بر اساس ترجیحات شخصی
  • بحث درباره سازه و ساختار آثار هنری
  • نمایش توان تحلیل و تفسیر آثار هنری از منظر زیباشناختی
  • نقد و ارایه نظر درباره آثار هنری بر اساس قابلیت­ها و نگرش شخصی ، فرهنگی و ارزشی
  • تولید یا باز تولید یک اثر هنری
  • ترکیب انواعی از فنون در پدیدآوری اثر هنری
  • استفاده از فناوری IT در تولید و نمایش اثر هنری

 

[1] Albert Einstein

[2] Sykes

[3] Ruiz

[4] Fiske

[5] Burton

[6] Oppenheimer

[7] Amerino

[8] Halverson

[9] Scott

[10] Hamblen

[11] Light

[12] Smith

[13] Berleant

[14] Carlson

[15] Melchionne

[16] Rautio

[17] Lanas

[18] Ingold

[19] Lankshear

[20] McLaren




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
http://canadianopharmacy.com/
دوشنبه 7 مرداد 1398 01:39 ق.ظ

Thanks, Plenty of stuff!

reputable canadian prescriptions online canadian medications list canadian pharmacy meds northwest pharmacies canadian prescription drugstore Northwest Pharmacy canada medications information canadian pharmacycanadian pharmacy drugstore online reviews online pharmacies
http://encamilk.strikingly.com/
دوشنبه 3 تیر 1398 05:38 ق.ظ

You expressed it effectively.
online prescriptions cialis prix cialis once a da canadian drugs generic cialis cialis online nederland only best offers 100mg cialis cialis 5 effetti collaterali tadalafil tablets cialis dosage amounts click now cialis from canada buy cialis online nz
http://scooponhac.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 01:37 ب.ظ

Thanks a lot! Helpful stuff.
buying cialis on internet we recommend cialis best buy tadalafilo generic cialis overnight cialis tadalafil cialis generico online cialis cipla best buy costo in farmacia cialis only now cialis for sale in us tadalafil 5mg
Buy cialis
شنبه 1 تیر 1398 11:02 ب.ظ

Cheers! Ample postings!

cialis with 2 days delivery non 5 mg cialis generici buying cialis in colombia how does cialis work prices for cialis 50mg buy cialis sample pack generic cialis in vietnam buy cialis online cheapest cialis 5mg billiger cialis super kamagra
http://vaufestia.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 09:43 ب.ظ

Cheers, A lot of postings.

cialis professional from usa cialis 5 effetti collaterali cialis online holland prescription doctor cialis how does cialis work cialis 5 effetti collaterali buy generic cialis cialis dosage cialis 10mg prix pharmaci generic cialis 20mg uk
http://kennmate.strikingly.com/
سه شنبه 28 خرداد 1398 06:18 ب.ظ

You said it nicely..
cialis billig cialis patentablauf in deutschland viagra or cialis cialis side effects dangers cialis online holland tadalafilo cialis cuantos mg hay cialis generic cialis for sale south africa brand cialis generic
http://pronencrac.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 08:42 ب.ظ

You actually revealed this well.
precios de cialis generico cialis tadalafil online price cialis best cialis uk next day viagra or cialis cialis generika in deutschland kaufen prices for cialis 50mg cialis pills wow look it cialis mexico cialis 200 dollar savings card
where to get cialis
دوشنبه 27 خرداد 1398 05:48 ق.ظ

Amazing content. Thank you!
prix cialis once a da ou trouver cialis sur le net buy cialis online cialis side effects dangers cialis 5 mg schweiz discount cialis cialis daily reviews prezzo di cialis in bulgaria we recommend cialis best buy cialis pills
buy cialis au
یکشنبه 26 خرداد 1398 04:28 ب.ظ

Superb information. Thanks.
cialis price thailand 5 mg cialis pharmacie en ligne tadalafil tablets fast cialis online generic cialis pro tadalafil generic only best offers cialis use cialis daily dose generic cialis generico lilly cost of cialis cvs
tadalafil generic
یکشنبه 26 خرداد 1398 01:54 ق.ظ

Awesome material. Thanks!
cialis kaufen wo 5 mg cialis coupon printable trusted tabled cialis softabs enter site very cheap cialis buying cialis on internet cialis patentablauf in deutschland cialis pills boards cheap cialis enter site natural cialis cialis for sale in europa
Cialis prices
شنبه 25 خرداد 1398 11:53 ق.ظ

You made your point!
cialis side effects dangers cialis efficacit discount cialis generic cialis pill online buy cialis online nz cialis kaufen wo cialis alternative brand cialis nl tadalafil 20mg cialis professional from usa
http://candkahou.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 09:40 ب.ظ

Wow all kinds of fantastic facts.
tadalafil 20 mg cialis generico milano cialis 10mg prix pharmaci low cost cialis 20mg cialis pas cher paris cialis without a doctor's prescription cost of cialis cvs brand cialis nl rx cialis para comprar dosagem ideal cialis
http://moynapen.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 07:31 ق.ظ

Wonderful stuff. Thank you!
cialis dosage amounts cialis uk next day cialis wir preise buy original cialis cialis for bph cheap cialis buy brand cialis cheap prezzo cialis a buon mercato cialis 10mg prix pharmaci only best offers 100mg cialis
Cialis online
پنجشنبه 23 خرداد 1398 05:13 ب.ظ

Wonderful postings. Thanks!
acheter cialis kamagra how do cialis pills work side effects of cialis cialis para que sirve cialis flussig only now cialis 20 mg cialis taglich cialis therapie safe dosage for cialis cialis 5 mg schweiz
http://seniba.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 03:40 ق.ظ

Thanks a lot. Lots of tips.

cialis italia gratis cialis in sconto how do cialis pills work prezzo di cialis in bulgaria wow cialis 20 cialis reviews cialis 10 doctissimo cialis reviews cialis 20mg order generic cialis online
http://niebhumes.strikingly.com/
چهارشنبه 22 خرداد 1398 01:16 ب.ظ

Many thanks, Awesome stuff.
cialis generico in farmacia cialis daily reviews free generic cialis click here take cialis cialis generisches kanada cialis en mexico precio cialis 200 dollar savings card cialis pas cher paris free generic cialis order generic cialis online
http://cialisvie.com/
سه شنبه 21 خرداد 1398 10:13 ق.ظ

Wow lots of awesome tips!
only best offers cialis use cialis baratos compran uk buy generic cialis interactions for cialis are there generic cialis purchasing cialis on the internet when can i take another cialis acheter cialis meilleur pri cialis australian price bulk cialis
http://cialisvie.com/
دوشنبه 20 خرداد 1398 05:12 ق.ظ

Seriously quite a lot of beneficial advice!
calis generic cialis pill online female cialis no prescription cialis sale online wow cialis tadalafil 100mg precios cialis peru 200 cialis coupon we choice cialis uk buy cialis sample pack generic cialis in vietnam
cialisvie.com
شنبه 18 خرداد 1398 11:12 ب.ظ

Helpful info. Appreciate it.
cialis professional yohimbe cialis savings card effetti del cialis cialis prezzo in linea basso cialis generico in farmacia recommended site cialis kanada cialis generique 5 mg acquisto online cialis cialis side effects dangers cialis 5 effetti collaterali
http://cialisvie.com/
جمعه 17 خرداد 1398 05:23 ب.ظ

You actually said that exceptionally well!
cialis 05 cialis 30 day trial coupon cialis 5 effetti collaterali cialis sale online cialis 5 mg funziona cialis 20 mg cut in half cialis generique venta cialis en espaa cilas cialis prices in england
http://ukcanadianpharmacy.com/
چهارشنبه 21 فروردین 1398 12:04 ب.ظ

Effectively expressed truly! .
pharmacy canada 24 cialis from canada top rated canadian pharmacies online buy vistagra usa canadian pharmacys trust pharmacy canada reviews canada vagra canada pharmacies canadian online pharmacy canadian medications online
http://www.nostalgiazapara.pl/wyprawy
یکشنبه 18 فروردین 1398 03:29 ب.ظ
ブランドコピー生地,生地コピー専門店
buy cialis germany
پنجشنبه 15 آذر 1397 11:38 ب.ظ

Seriously plenty of terrific facts!
cialis bula wow cialis 20 cialis canada cialis price in bangalore cialis lowest price cialis tadalafil ou acheter du cialis pas cher ou trouver cialis sur le net free generic cialis click now cialis from canada
buy tadalafil pills
پنجشنبه 15 آذر 1397 04:10 ق.ظ

You actually reported that terrifically!
cialis venta a domicilio viagra vs cialis safe dosage for cialis cialis 5 mg buy cialis kaufen bankberweisung fast cialis online cialis professional from usa price cialis per pill cialis kamagra levitra comprar cialis navarr
buy generic cialis pills
چهارشنبه 14 آذر 1397 10:39 ق.ظ

You said this superbly.
cialis australian price miglior cialis generico fast cialis online are there generic cialis generic cialis at walmart generic low dose cialis warnings for cialis cialis arginine interactio cialis 30 day trial coupon cialis venta a domicilio
buy tadalafil pills
سه شنبه 13 آذر 1397 11:11 ب.ظ

You stated that wonderfully!
cialis without a doctor's prescription precios cialis peru prezzo cialis a buon mercato cialis generika in deutschland kaufen cialis canada on line achat cialis en europe miglior cialis generico generic low dose cialis cialis generico en mexico cialis 100mg suppliers
Buy cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 12:15 ب.ظ

Terrific material. With thanks.
buy cialis online nz cialis prezzo al pubblico cialis 10mg prix pharmaci cialis australian price acquisto online cialis buy cialis online buy online cialis 5mg prix de cialis acheter du cialis a geneve click here to buy cialis
Generic cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 12:41 ق.ظ

You said that wonderfully!
cialis venta a domicilio cialis en mexico precio usa cialis online cialis flussig buy cialis online cheapest 200 cialis coupon cialis with 2 days delivery cialis cost cialis usa cost how much does a cialis cost
buy cialis pills online
دوشنبه 12 آذر 1397 11:42 ق.ظ

You stated it superbly!
cialis en mexico precio cialis 100mg suppliers il cialis quanto costa safe dosage for cialis cialis 20 mg effectiveness how much does a cialis cost cialis herbs how much does a cialis cost cialis kaufen viagra vs cialis vs levitra
Cialis pills
دوشنبه 12 آذر 1397 12:17 ق.ظ

Helpful information. Thank you.
chinese cialis 50 mg cialis generique acheter cialis meilleur pri interactions for cialis enter site natural cialis cialis cost order cialis from india cialis pas cher paris effetti del cialis best generic drugs cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30


Admin Logo
themebox Logo



ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو