تبلیغات
یاددهی و یادگیری - الگوی هشت گامی طراحی آموزش

آموزش، فرهنگ است. فرهنگ، کیستی است.

الگوی هشت گامی طراحی آموزش

نویسنده :محرم آقازاده
تاریخ:یکشنبه 3 اردیبهشت 1391-09:11 ق.ظ

دکتر محرم آقازاده

طراحی آموزش، طرح اولیه ایجاد یك تجربه یا عرضه ی مواد یادگیری به گروه مخاطب خاص یا عام است. طراحی آموزشی، یك طرح تفصیلی بررسی آن چه انجام خواهید داد، چرا انجام می دهید وبهترین شیوه های رسیدن به اهداف عینی آموزش است. در نوشته ی حاضر یك الگوی هشت گامی برای طراحی یك موقعیت یا شرایط كه بت واند نیازهای مخاطبان را بر آورده سازد ارائه می گردد.

گام های هشت گانه موردن ظر به ترتیب زیرند:

-        گام 1 : تعریف مقصد آموزش و گروه مخاطب / هدف داشتن سازمانی كارآمد

-        گام 2 : تعیین نیازهای شركت كنندگان

-        گام 3 : تعریف اهداف كلی و اهداف عینی

-        گام 4:  مشخص كردن محتوای آموزش

-        گام 5: تدوین فعالیت های آموزشی و تدریس ، مواد آموزشی وكمك آموزشی

-        گام 6: آماده سازی فرم های طرح مكتوب آموزش

-        گام 7: آماده سازی فرم های ارزشیابی مخاطبان

-        گام 8 : تعیین فعالیت های تعقیبی برای رخدادهای آموزشی

هریك از گام های اشاره شده در فوق به ترتیب زیر تشریح می گردند.

گام 1 : تعریف مقصد آموزش و گروه مخاطب / هدف

نخستین گام طراحی آموزش داشتن چشم اندازی روشن از نیازی است كه باید آموزش برآورده سازد. برای بسیاری از آموزش ها مقاصد و مخاطبان مشخص اند- انی كار از سوی سرمایه گذاران یا تصمیم سازان و اشخاص ذینفع انجام می پذیرد. در غیر این صورت لازم است نیازها را شناسایی كنید و انتظارات مورد نظر را از سازمان و اعضا معین سازید.

آن گاه كه فهم روشنی از مقصد آموزش و گروه مخاطب به دست آوردید آن را بنویسید ، سپس از آن چه نوشته اید برای ارتقای برنامه ی خود و افزایش میزان مشاركت افراد كمك بگیرید.

گام 21 : تعیین نیازهای شركت كنندگان / مخاطبان

نیازهای ویژه ی شركت كنندگان در آموزش ، بر روی تدوین فعالیت های یادگیری اثر خواهد گذاشت و راهنمایی برای انتخاب فعالیت ها و راهبردهای آموزش خواهد بود. هر اندازه آگاهی نسبت به شركت كنندگان در آموزش بیشتر باشد، احتمال طراحی رخ دادهای آموزشی معنا دار برای یادگیرندگان بالا خواهد رفت.

شیوه های مختلفی برای آگاهی از نیازها وانتظارات شركت كنندگان در آموزش وجود دارد:

§        درخواست از شركت كنندگان برای تكمیل فرم هی اطلاعاتی همراه با فرم ثبت نام، درباره ی خود. این كار كمك می كند اطلاعات كلی درباره ی شركت كنندگان به دست آید.

§        با استفاده از تلفن می توان بررسی ساده ای را در نمونه ای محدود انجام داد. این كار به گردآوری اطلاعات تفصیلی كمك می كند.

§        بررسی و بازبینی فرم های ارزشیابی و بازخورد مربوط به آموزش های گذشته اطلاعاتی كه درباره ی شركت كنندگان در آموزش گردآوری خواهید كرد شامل موارد زیر است:

·        وظایف ونقش های جاری

·        آموزش های پیشین مربوطه

·        دلایل شركت در دوره

·        نیازها و انتظارات خاص

گام 3 : توصیف اهداف كلی وعینی آموزش

پس از سنجش نیازها و انتظارات شركت كنندگان ، زمینه  برای  تعریف اهداف كلی و عینی آموزش فراهم می آید. اهداف كلی و عینی تعریف شده ی روشن معیارهای زیر را به دست می دهد:

§        روشن سازی بازده های مورد انتظار

§        انتخاب محتوای آموزش

§        برنامه ریزی فعالیت های آموزشی ویژه

§        طراحی روند ارزشیابی

§        ارائه ی مقاصد برنامه به مخاطبان یا شركت كنندگان در آموزش و سایرین (نظیر سرپرستان و مجریان برنامه ) .

§        ایجاد اطمینان دراین باره كه آموزش واقع گرایانه و متناسب با مقاصد مورد نظر است.

هدف كلی آموزش باید گسترده باشد و مخاطبان و تغییرات مورد انتظار در رفتار مخاطبان را نشانه بگیرد.

نمونه ی یك هدف كلی

افزایش آگاهی نسبت به روند تجارت جهانی نفت در بین كارشناسان ارشد شركت ملی نفت ایران

اهداف عینی بسیار ویژه اند و نشان دهنده ی مسیر تحقق هدف كلی / اهداف كلی آموزش اند. تا آن جا كه امكان دارد اهداف عینی را باید به صورت ویژه تعریف كرد. در تعریف هدف عینی باید روشن باشد كه تحت چه شرایطی ، در چه محدوده ی زمانی ای و به چه میزان تغییر یابد در رفتار شركت كنندگان در آموزش پدید آید.

دونمونه از اهداف عینی

1.      درپایان یك دوره ی سه هفته ای ویژه ی پودمان نویسی ، شركت كنندگان قادر خواهند بود یك دوره ی آموزش پودمانی طراحی كنند.

2.      پس از دوره ی آموزش كارگاهی دوهفته ای، شركت كنندگان قادر خواهند بود هفت شیوه ی ممكن برای افزایش بهره برداری از مخازن نفتی را طرح ریزی كنند.

هنگام نگارش اهداف عینی از خودتان بپرسید انتظار دارید شركت كنندگان چه چیزی بدانند، به چه مهارتی دست یابند یا به چه تغییر نگرشی دست یابند. سپس گام های ارائه ده در زیر را كه بر گرفته از كارگاه آموزشی یادگیرندگان بزرگسال (1999) است، پی بگیرید:

1.      بازده های مورد انتظار رافهرست كنید.

2.     بازده های مورد انتظار را به اهداف عینی تبدیل كنید. به یاد داشته باشید كه آن چه مورد انتظار یادگیرندگان است دانش عملی و قابل استفاده است.

3.      اهداف عینی را با در نظر آوری دیدگاه های شركت كنندگان در آموزش بازبینی كنید.

 

آیا این اهداف عینی برآورنده ی نیازهای آنان است؟  آیا اهداف عینی تدارك شده به تحقق هدف یا اهداف كلی می انجامد.

گام 4 : تدارك محتوای آموزش 

بسیاری از آموزش ها به سه قسمت كلیدی تقسیم می شوند: آغاز، عناصر یادگیری ، آماده سازی و ارزشیابی عناصر یا مولفه های یادگیری

آغاز : بخش آغازین آموزش محیط یادگیری مثبتی ایجاد می كند. فعالیت های آغازین باید علایق وانگیزه ها را در راستای آموزش تحریك كند، از اضطراب بكاهد و یك مجمع یادگیری پدید آورد. مطلوب است در آغاز كار فعالیت هایی تدوین گردد كه شركت كنندگان معنا داری آن ها را تجربه كنند.

مولفه ها یا عناصر یادگیری

این بخش ، قسمت اصلی برنامه است . طی این بخش از برنامه ، شركت كنندگان در فعالیت های  طراحی شده متناسب با اهداف عینی آموزش در گیر می شوند. در این بخش است كه مفاهیم وایده ها تدریس و حلاجی شده نگرش ها مورد بررسی قرار گرفته ، منابع در اختیار گذاشته شده ، راهبرد ها ومهارت های تدریس به نمایش در آمده و رخ دادها به بحث گذاشته می شوند. به منظور اثر بخش بودن ، فعالیت ها باید به نحوی عرضه شوند كه شركت كنندگان به صورت فعال به كسب دانش و تمرین مهارت ها بكوشند.

بخش آماده سازی و ارزشیابی

این قسمت باید پلی باشد بین آموزش و اجرا واحساسات مثبتی را نسبت به یادگیری برانگیزد. فرصتی كه در قسمت حاضر ایجاد می شود برای از میان برداشتن فاصله ی میان  ایده وعمل بسیار مناسب است. در بخش حاضر است كه یادگیری های  اساسی برجسته شده موضوعات و مفاهیم محوری خلاصه شده و گام ها یپسین توصیف می گردند. شركت كنندگان باید فرصتی داشته باشند تا سئوال بپرسند، مسایل را مورد بحث قرار دهند ، و بازخورد تدارك دیده شود . اصولی كه در زیر آمده است برای برگزاری موفق بخش آماده سازی و ارزشیابی مورد نیازند:

§        آموزش را با مفاهیم ساده آغاز كنید و به تدریج به مفاهیم پیچیده تر پیش بروید.

§        آموزش را با مفاهیم غیر تهدید كننده آغاز كنید، زیرا برخی شركت كنندگان نسبت به برخی مسایل حساسیت بیشتری نشان می دهند.

§        مطالبی كه نیاز به صرف وقت و فعالیت بیشتری دارند باید در جدول زمانی به گونه ای قرار داده شوند كه شركت كنندگان دارای انرژی و توان لازم هستند.  برای مثال ، مطالب نظریی كه نیاز به توجه و شكیبایی دارند باید پیش از ظهر عرضه شود. كارهای عملی باید پس از ناهار عرضه گردد. شركت كنندگان با درگیری در كارهای عملی بر عدم تمركز غلبه می كنند.

§        در فواصل زمانی خاص برای شركت كنندگان و مدرس استراحت پیش بینی كنید. برای پیش از ظهر و پس از ظهر در بین هر جلسه آموزشی 10 تا 15 دقیقه استراحت و پذیرایی پیش بینی كنید. ووقت كافی برای صرف ناهار در نظر بگیرید.

§        زمانی  برای پرسش و پاسخ و بحث و تأمل در موارد طرح شده ، پیش بینی كنید.

§        درصورتی كه یك دوره ی آموزش چند روزه طراحی می كنید، برای آغاز هر روز آموزش فرصتی برای بررسی رویدادهای روز پیش درنظر بگیرید.

§        در پایان هر روز از آموزش 8 تا 10 دقیقه برای ارائه ی بازخورد، اعلام نظرات وارائه ی برنامه ی آینده تخصیص دهید.

§        طرح آموزش آماده شده را با نگاه انتقادی بررسی كنید. از این طریق احتمال دارد تغییراتی در اهداف عینی و به تبع آن در محتوا ایجاد كنید.

§        انعطاف پذیر باشید. اگرچه طرحی كه آماده كرده اید دارای نقشه ی حركت تفصیلی است، با این همه امكان دارد با موانعی رویا رو شوید. طرح آموزش مطلوب نه فقط باید به اهداف عینی از پیش تعیین شده منتهی شود، بلكه باید به نیازهای ضروری به وجود آمده هم پاسخ دهد.

 گام 5 : تدون فعالیت های آموزشی 

تدوین یك طرح آموزشی مستلزم یاشامل سازمان دهی فعالیت های یادگیری است تا آن كه بازده های مورد هدف كه در قالب های هدف های عینی آمده اند محقق گردند. هر فعالیت یادگیری باید دارای یك مقدمه ، پیكرده یا بخش اصلی، و دارای یك بخش انگیزنده باشد. در قالب بخش مقدمه باید توصیف كوتاهی از مقصد و محتوای فعالیت عرضه گردد. سپس ارتباطی بین فعالیت و پیش دانسته ها یا مهارت ها ی پیشین به وجود آید.

هنگام تدوین فعالیت ها ، راهبرد های آموزشی ای را كه بیشترین كمك را به برآورده شدن اهداف عینی می كنند انتخاب كنید. برای مثال، پرورش مهارت، زمانی به خوبی انجام می گیرد كه برای آموزش آن از طریق الگوسازی به تمرین و ارائه ی بازخورد اقدام گردد، در حالی كه كسب اطلاعات بیشتر  از طریق بحث گروهی یا كار در گروه های همیار عملی تر است. البته ، به یاد داشته باشید كه افراد از راه های مختلفی یاد می گیرند: برخی از راه گوش دادن، بعضی با خواندن و عده ی زیادی از راه انجام دادن می آموزند. یك طرح آموزشی اثر گذار انواعی از راهبردهای آموزشی / یادگیری را مورد استفاده قرار می دهد. به هر روی ، در انتخاب راهبردهای یادگیری به موارد برشمرده توجه كنید:

§        سبك یادگیری شركت كنندگان

§        اصول یادگیری بزرگسالان / خردسالان

§        اندازه گروه

§        تجارب پیشین و یا سطح تحصیلات

§        نوع مهارت و اطلاعاتی كه باید عرضه كرد.

§        سبك مدرس

 

برخی راهبرد های یادگیری كه سبب ارتقای یادگیری فعال می گردند، عبارت اند از : یورش فكری ، بازی ها ، سخنرانی های كوتاه، كارگروهی ، كاردر گروه های همیار، شبیه سازی ها، ایفای نقش ، مطالعات موردی یا افته كاوی زمانی كه برای استفاده از فعالیت ها تصمیم می گیرید، سئوالات زیر را از خود بپرسید:

§        آیا فعالیت انتخابی اثر گذار است؟

§        آیا آمادگی ارائه ی فعالیت وجود دارد؟

§        آیا فعالیت مستلزم پیش نیاز دانش و مهارتی خاص است؟

§        آیا زمان، مكان و منابع كافی برای اجرای فعالیت وجود دارد؟

§        آیا فعالیت دریادگیرنده بی آن كه فشار روانی یا جسمانی در او ایجاد كند قابل اجراست؟

در بخش ایجاد انیگزه ، به مرور مفاهیم ، پاسخ گویی به سئوالات و بحث های كاربردی بپردازید.

اگر به یك هدفی نرسید بهتر از آن است كه یادگیرنده را سرخورده كنید.

به خاطر داشته باشید كه برای هر فعالیتی كه در نظر دارید باید مواد آموزشی یا متن آموزشی هم تدارك كنید،  منابع آموزشی، نظیر برگه های كار ، مطالعات موردی ( افته كاوی ) ، كتاب شناسی ، یا پرسشنامه ها . زمان كافی برای تهیه ی مواد آموزشی ، دست یابی بازخورد ، وانجام بازنگری های لازم تخصیص دهید.

گام 6 : آماده سازی طرح آموزش نوشتاری  

یك طرح نوشتاری تدارك ببینید كه دارای توضیحات مربوط به نشست های آموزش باشد. توضیحاتی كه درباره ی نشست های آموزش تدارك می بینید باید شامل اهداف كلی ، اهداف عینی، توان فعالیت های یادگیری خاص ، زمان تخصیص برای هر كدام ، راهنمایی ها و نكات كلیدی برای انجام هر فعالیت ، و مدرسی كه باید به آموزش بپردازد، باشد.

در طراحی ، سطح مهارت، تخصص و سبك آموزش مدرس را در نظر آورید. هم چنین، از مدرسانی بهره بگیرید كه بتوانند در ارائه ی بخش های مختلف فعالیت های آموزشی توانا باشند و بتوانند در تدوین مواد یا منابع آموزش كمكی راهنمایی های لازم را ارائه دهند.

 

 

گام 7 : تدارك فرم های ارزشیابی شركت كننده / یادگیرنده

قصد ارزشیابی، تعیین میزان تحقق اهداف عینی و شناسایی میزان سازگاری ایجاد شده و تعیین موارد مورد نیاز برای پی گیری است. برخی موارد كه باید در فرم ارزشیابی در نظر گرفته شود عبارت اند از:

§         آیا شركت كنندگان دانش و مهارت ها ی مورد نیاز را كسب می كنند؟

§        آیا دانش و تخصص مدرسان متناسب با ضوابط است؟

§        آیا فعالیت های جالب و برانگیزنده است؟

§        آیا چارچوب دوره های آموزشی مناسب است؟

§        آیا نیاز به آموزش خاصی به جز آموزش ارائه شده بهشركت كنندگان به منظور انجام بهینه ی كار وجود دارد؟

طی دوره ی آموزشی یا در فواصل ایامی كه شركت كنندگان در دوره حضور دارند فرم ها را برای تكمیل به شركت كنندگان ارائه دهید. مدرسان بلافاصله باید باز خورد حاصل از دوره ی آموزش را مورد مطالعه قرار دهند. و در صورت نیاز و صلاح دید به ایجاد تغییراتی در روند آموزش دست یازند.

گام 8 : تعیین فعالیت های پی گیر یا تعقیبی 

بدون پی گیری یا تعقیب ، مزایای آموزش به زودی زدوده شده یا هر گز مورد توجه قرار نمی گیرد.فعالیت های پی گیر ، ایجاد حمایت مداوم و بازخورد مورد نیاز برای اجرای موفقیت آمیز ایده ها و مهارت ها كمك می كند. برای اثر گذاری فعالیت های پی گیر ، آن چنان كه برای اصل آموزش طرح ریزی كرده اید باید طراحی ویژه ای انجام دهید. فعالیت های پی گیری باید شامل فرصت هایی برای تأمل بر روی محتوا یا دانش و مهارت های فراگرفته شده در طی دوره ی اموزشی باشد. 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
rosieeckle.wordpress.com
چهارشنبه 3 خرداد 1396 04:00 ق.ظ
We are a group of volunteers and opening a brand new scheme
in our community. Your website offered us with helpful information to work on. You
have done a formidable process and our whole group shall be thankful to you.
Eliza
یکشنبه 24 اردیبهشت 1396 11:11 ب.ظ
Hi there Dear, are you truly visiting this site on a regular basis, if so after that you will without doubt
obtain good experience.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo