تبلیغات
یاددهی و یادگیری - پنج عادت معلمان اثربخش

آموزش، فرهنگ است. فرهنگ، کیستی است.

پنج عادت معلمان اثربخش

نویسنده :محرم آقازاده
تاریخ:سه شنبه 9 خرداد 1391-03:53 ق.ظ

رفتارهای مثبت و منفی ای که از سوی معلم نشان داده می شود به میزان زیادی اثربخشی او را در کلاس تعیین می کند و نهایتاً عملکرد تحصیلی یادگیرنده را تحت تأثیر قرار می دهد. چندین ویژگی در خصوص مسئولیت ها و رفتار معلم که به طور مستقیم به تدریس اثربخش یاری می کنند در قالب هر یک از مقوله های ارایه شده در زیر فهرست گردیده است:

1.      معلم به مثابه انسان

2.      مدیریت و سازماندهی کلاس درس

3.      برنامه ریزی و سازماندهی آموزش

4.      اجرای آموزش

5.      پایش پیشرفت و توان یادگیرنده

در این قسمت ویژگی ها و نشانه هایی در نظر گرفته شده است که هدف از آن­ها نشان دادن رفتارهای اثربخش و غیر اثربخش درتدریس است. هر چه در این قسمت ارایه می شود برخاسته از یافته های پژوهشی ای است که در خصوص تدریس و مدیریت فرایند یاددهی-یادگیری انجام شده است. در ادامه هر یک از موارد پنجگانه پیش گفته آمده است.

1.     معلم به مثابه یک انسان

معلمان، نمایندگان مدارس خود و نوع محتوایی هستند که در کلاس درس ارایه می دهند. نحوۀ خود ابرازی معلم بر شیوۀ رفتار والدین و دانش آموزان اثر می گذارد. معمولاً، دانش آموزان نسبت به گرایشات معلمان توجه دارند. معلمی که به درس اش و تدریسی که انجام می دهد مشتاقانه می پردازد، اشتیاق خود را به دانش آموزان انتقال می دهد. افزون بر این، نحوۀ رفتار معلم، تجربه کلاسی یادگیرندگان از کلاس درس را شکل می­دهد. شخصیت معلم از اولین مجموعه ویژگی­هایی که اثربخشی او را در کار و فعالیت حرفه ای اش رقم می­زند. بسیاری از جنبه های تدریس اثربخش را می توان پرورش داد، اما تغییر دادن مجموعۀ شخصیتی افراد کاری بسیار دشوار است. به دیگر سخن، بخشی از تأثیر تدریس اثربخش برخاسته از شخصیت معلمان است، نه دانش یا مهارت هایی که یاد می­گیرند یا یاد می­دهند. معلمان هم مانند هر انسان دیگر باید بکوشند خود را به خصایل نیکو آراسته سازند. معلمی که در جایگاه معلمی قرار می­گیرد رفتارهایی باید از خود نشان دهد که حاکی از انسانیت و نیت خیرخواهانه او باشد. معلم نیکو نه خود را مطلق می­پندارد نه یادگیرنده را. معلم و یادگیرنده هر دو انسان هایی قابل تغییر و دارای نقص هستند. آنان مانند هر انسان کمال جوی به دنبال بهبود عملکرد و پایه ریزی شخصیت مقبول و مشروع هستند. معلم باید از دو حیث باید قابلیت اعتماد داشته باشد: نخست از منظر انسانی و دوم از منظر حرفه­ای. دانش­آموزان، خانواده­ها و جامعه باید از این که دانش­اموزان در کلاس درس هستند احساس آرامش کنند. برخی نشانه­هایی که معلمان را باورپذیر و قابل اعتماد می­کند در زیر آمده است.

رفتارهای که از معلمان انتظار می رود

  • کلاس درس و موفقیت یادگیرنده را از آنِ خود می­داند.
  • از تجارب خود برای ارایه مصادیق عینی از جهان واقعی بهره می­گیرد.
  • احساسات دانش آموزان را درک می کند.
  • فرصت خطا و تصحیح خطا را فراهم می­آورد.
  • حس شوخ طبعی دارد.
  • لباس متناسب با شأن معلمی می پوشد.
  • حس اعتماد و غرور ایجاد می­کند.
  • خود انگیخته، منظم و در عین حال انعطاف پذیر است.
  • در برابر نیازها و خواسته ها و رخ دادهای مربوط به دانش آموزان مسئولیت نشان می دهد.
  • از تدریس­اش لذت می برد و انتظار دارد یادگیرندگان هم از آموختن لذت ببرند.
  •  راه حل های اثربخش برای حل تعارضات و مسائل پیدا می­کند.
  • در برابر نظرات و ایده های دانش آموزان فعالانه واکنش نشان می دهد.
  • در همه حال به دانش آموزان احترام می گذارد و محترمانه با آنان رفتار می کند.
  • به طور پیوسته به بیان نظرات و انتظاراتش می پردازد.
  • با یادگیرندگان به تساوی و انصاف رفتار می کند.
  • پیوسته ضوابط حرفه ای اش را حفظ می کند.
  • فعالانه و پا به پای یادگیرندگان بر بهینه شدن یادگیری تلاش می­کند.

2.  مدیریت و سازماندهی کلاس درس

 مدیریت هر کلاس درس بیرق شیوه و کیفیت تفکر معلم است. وقتی وارد کلاس درس معلمی می­شوید، مشاهده می­کنید که تمام مقرارت کلاسی و شیوۀ پیشبرد فرایند یاددهی و یادگیری تعیین شده و بر روی دیوار نصب شده است. همچنین، او بر اساس نظریه یادگیری، مدیریتی و آموزشی خود شیوۀ چیدمان یا آرایش کلاس را تعیین کرده است.

معلمان، علاوه بر مواردی که بیان شد بر اساس دیدگاه آموزشی و پرورشی خود و گرایشی که یادگیرندگان دارند مواد یادگیری مناسب و متناسبی را به کلاس در می­آورند. آنان معمولاً با یاری دانش­آموزان یکی از گوشه های کلاس را به این مواد تخصیص می­دهند. برخی معلمان از این هم فراتر می روند و رأساً به تولید مواد آموزشی دست می یازند. همه اقدامات که معلمان انجام می­دهند فقط به یک سو میل دارد و آن ایجاد آمادگی و ترغیب یادگیرندگان برای یادگرفتن است.

رفتارهای بیانگر مدیریت و سازماندهی کلاسی مطلوب

  •  از اولین روزهای آغاز سال تحصیلی مقررات آموزشی و غیر آموزشی(برای مثال، شیوه تدریس و یادگیری، نحوه ارزشیابی، حضور و غیاب، انضباط و ...) مشخصی را اعلام می­کند.
  • میز و صندلی ها را به نحوی می چیند که که  دانش آموزان بتوانند به راحتی با یکدیگر تعامل داشته باشند.
  • کلاس را به گونه ای مرتب می­سازد که تعاملات را تسریع، نظارت را راحت­تر و فعالیت­های دانش­آموزی را روان­تر سازد.
  • انتظاراتش را به دانش­آموزان بیان می­کند و آنان را بر اساس همان انتظارات جوابگو می داند.
  • دیوار های کلاس درس را با کارهایی که دانش آموزان انجام می دهند می­آراید.
  • دانش آموز یا دانش آموزانی را برای خوشامد گویی به مراجعه کنندگان به کلاس در نظر گرفته  و آنان فعالیت­های کلاسی را برای بازدیدکنندگان توضیح می دهند.
  • دانش­اموزانی را به مثابه معلم یار انتخاب می­کند، و آنان را برای ایفای نقش منظور شده آموزش می­دهد.
  • رفتارهای مثبت دانش آموزان نسبت به یکدیگر  را مورد تشویق و ترغیب قرار می دهد.
  • تعامل دانش­آموزان با یکدیگر را مورد تشویق قرار می دهد.
  • به موفقیت گروهی یادگیرندگان ارزش قایل می­شود.
  • تلاش دانش­آموزی را که سبب موفقیت سایر دانش آموزی یا دانش­آموزانی شده است ارج می­گذارد.
  • کلاس را به نحوی که همه دانش­آموزان امکان شنیدن و دیدن مواد و مطالب آموزشی را داشته باشند سامان می­دهد.
  • شرایط حاد به وجود آمده را با آرامش و با یاری دانش­آموزان مدیریت می­کند.
  • مقرراتی را برای بهداشت فردی و بهداشت عمومی در نظر می­گیرد.
  • شأن دانش­آموزان را در بحث و جدل­هایی که پیش می­آید رعایت می­کند.
  • در منش مدیریتی خود پایداری و مساوات را منظور می­کند.
  • برای هدایت مثبت رفتار دانش­آموزان با انس و الفت رفتار می­کند.
  • دانش آموزان را در تدوین مقرارات کلاسی مشارکت می­دهد.
  • مقرارات انضباطی و ایمنی را در کلاس نصب و آن ها را به آگاهی والدین دانش­آموزان می رساند.

 

3.  برنامه­ریزی و سازماندهی آموزش


برخی معلمان برنامه­ریزی و سازماندهی کلاس درسششان را در منزل و برخی دیگر این کار را در مدرسه انجام می دهند. صرف نظر آن که این کار در کجا اتفاق افتد، نتیجه کار در کلاس درس نمایان می­شود. معمولاً از معلمانی که کار برنامه­ریزی را در منزل انجام می­دهند کارایی کلاسی بیشتری گزارش شده است. نمود برنامه­ریزی و سازماندهی پیشاپیش معلمان، در طرح درس­ها و موادآموزشی فراهم شده برای کلاس و انضباط حاکم بر کلاس جلوه­گر می­شود. به طور مرتب دیده می­شود که از معلمان تقاضا می­شود طرح­درس روزانه و هفتگی آماده کنند. این نشانه خوبی برای پیشبرد فرایند یاددهی-یادگیری است. طرح درس­هایی که معلمان باید در طول هفته مورد استفاده قرار دهند یا طرح درس هایی که آنان تازه به تازه فراهم می­آورند فرصتی پیش می­آورد تا آنان سبک­ها و گرایشان یادگیری دانش­آموزان را درکارشان لحاظ کنند. یک نکته اساسی این است که، اگرچه طرح درس مناسب تدریس کیفی را تضمین نمی­کند، ولی طرح درس نامناسب حتماً تدریس موفقی را به دنبال نخواهد داشت. از جانبی دیگر، معلمی که طرح درسی فراهم نمی­آورد باید موفقیت­اش را به معجزه بسپارد-آن هم امکان­پذیر نیست.

 

نمونه­ای از رفتارهای معلمی که برای آموزش ‏برنامه­ریزی می­کند

 

  • برای هر روز کار در مدرسه طرح درس آماده می­کند.
  • رئوس کار روزانه­اش را تعیین می­کند.
  • بر اساس طرح درس روزانه رئوس کار دانش­آموزان را تعیین می­کند.
  • از سنجش آغازین و سایر سنجش­های تشخیصی برای مدیریت فرایند یاددهی-یادگیری بهره می­گیرید.
  • در تدوین طرح درس به نمونه کارهایی که از دانش آموزان باید گرفته شود توجه نشان می­دهد.
  • برای کلاس خود مهارت­های سطح بالای فکری(تجزیه و تحلیل، ترکیب، ارزشیابی) را در نظر می­گیرید و آن ها را در آزمون هایی که تدوین می کند منظور می­کند.
  • در تدوین طرح درس بازده­ها و اهداف و انتظارات یادگیری را به نحوی روشن بیان می­کند.
  • طرح درس را صرفاً به درس و موضوع واحدی محدود نمی­کند؛ بلکه به طرح درسی تلفیقی نظر دارد.
  • در تدوین طرح درس به گونه­ای عمل می­کند که اکثر قابلیت­های دانش­آموزان(قابلیت­های عاطفی، حرکتی، اجتماعی، ارزشی و...) در نظر آورده شود.
  • طرح درس­هایی آماده می­کند که بد فهمی­ها و دانش پیشین یادگیرندگان در آن­ها لحاظ شده باشد.

 

4.      اجرای آموزش

تدریس اثربخش محصول درهم آمیزی مدیریت کلاسی مطلوب، سازماندهی و برنامه ریزی اثربخش و ویژگی های شخصیتی معلم است. ارایه مواد به دانش­آموزان و پیش بینی تجارب اصیل و واقع نگرانه برای آنان جزو امور اساسی است. معلم اثربخش همانند رهبر ارکستری است که گروه اش را به نحوی مدیریت می­کند که بهترین نواها را از ساز­های موجود در ارکستر عرضه کند. دانش­آموزان کلاس چند هم چونان سازهای ارکستر دارای استعداد­ها و طرز عمل­های متفاوتی هستند. شایسته است معلم نحوه بهره جستن از آن­ها را بداند و در عمل آن­ها را به کار بگیرد.

طرح درس را می­توان به  قطعاتی تشبیه کرد که برای ارکستر نوشته شده­اند. اگر قطعات به طور دقیق برابر ماهیت و توان سازها نوشته شوند، صداهای گوش نواز و دل انگیز از آن ها بیرون خواهد آمد. در طرح درس­هایی که سبک ها یادگیری و توان یادگیری عملی و نظری یادگیرندگان منظور شود، و کشش عاطفی دانش آموزان نیز منظور شود می توان انتظار عملکردهای بی نظیری را از دانش آموزان داشت.

 نمونه­هایی از رفتارهای اثربخش معلم در تدریس

 از سؤالات و دانش پیشین دانش­آموزان برای هدایت کلاسی بهره می­گیرد.

  • به سؤالات دانش آموزان به طور خود انگیخته پاسخ می­دهد.
  • به دانش­آموزان یاری می­رساند آموخته هایشان را با دنیای واقعی پیوند بزنند.
  • درس را با روال منطقی ارایه می­دهد.
  • از پیش­آزمون برای هدایت درس بهره می­گیرد.
  • مواد درسی را برای دانش آموزان گیرا می­سازد.
  • راهبردهای ترغیب کننده تفکر سطح بالا(تحلیل، ترکیب، خلاقیت/ارزشیابی) را مورد استفاده قرار می­دهد.
  • از انواع فعالیت­های یاددهی-یادگیری به منظور جلب نظر یادگیرندگان بهره می­گیرد.
  • آهنگ درس را بر اساس توان و آهنگ یادگیری یادگیرندگان تنظیم می­کند.
  •  تعاملات دانش آموز با دانش­آموز و دانش­آموز با معلم را ترویج می­دهد.
  • شیوۀ یادگیری را به صورت نمونه وار به یادگیرندگان نشان می­دهد.


5.   پایش پیشرفت و سنجش توانایی یادگیرندگان

معلم اثربخش نسبت به میزان درک و دریافتی که دانش­آموزان از تدریس­اش دارند حساس است. بدین سبب از انواع معیارها برای برآورد میزان تسلط آنان بر آموخته ها نظری، مهارتی و نگرشی بهره می­گیرند. معلمان با اطلاعاتی که به دست می­آورند، در صورت مشاهده هر گونه کاستی به بهسازی دانش، مهارت یا نگرش دانش آموزان برنامه ریزی می­کنند. این برنامه­ریزی معمولاً در طرح درس­های معلم نمود پیدا می­کند. برای رفع کاستی­ها، انرژی و توانی که والدین دارند، هر چند اندک، مورد غفلت قرار نمی­گیرد. پایش پیشرفت دانش­آموزان مسئولیتی نیست که فقط بر عهده معلم باشد، دانش­آموزان نیز باید در این امر دخالت کنند و میزان درک و فهم خود از درس را اعلام کنند- معلم اثربخش فرصت چنین کاری را ایجاد می­کند.  در این میان نکته حایز اهمیت یا از کارهای مثبت معلم اثربخش آن است که، پیشرفت دانش آموزانش را مستند می­سازد. معمولاً برای این کار، معلمان از منحنی رشد و پوشه­های کار استفاده می­کنند.


نمونه­ای از رفتارهای اثربخش معلم در
پایش پیشرفت و سنجش توانایی یادگیرندگان

 

  • روشی به دانش­آموزان می­آموزد که بر اساس آن بتوانند پیشرفت و کیفیت پیشرفتشان را مورد بررسی قرار دهند.
  • به تکلیف منزل بها داده و نمره هایی را برای آن­ها منظور می­کند.
  • بازخورد کلامی و کتبی مثبتی به دنش­آموزان ارایه می دهد.
  • تصمیمات آموزشی­اش را بر اساس داده حاصل از پیشرفت دانش­آموزان اتخاذ می کند.
  • بر  اساس چک­لیست­هایی که دارد انواعی از فعالیت­های دانش­آموزان را زیر نظر می­گیرد.
  • پیوسته در کلاس در تحرک است تا بیشترین کمک خود را به  دانش­آموزان ارایه دهد.
  • از پیش آزمون و پس آزمون استفاده می­کند و نتیجه را به صورت نموداری ارایه می­دهد.
  • برنامه زمانی معینی را برای ملااقات والدین در نظر می­گیرد؛ البته در مواقع اضطراری بدون در نظر گرفتن جدول زمانی پیش بینی شده عمل می کند.
  • از ابزارهای مختلفی برای آگاهی از میزان تسلط دانش­آموزان بهره می­گیرد.
  • به طور مرتب از انواع آزمون­ها برای گردآوری اطلاعات بهره می­گیرد.
  • نحوۀ ثبت و نگه داری اطلاعات را به دانش­آموزان و خانواده­هایشان بیان می کند.
  • روش هایی را برای خود-ارزشیابی دانش آموزان ارایه می دهد.
  • گزارش پیشرفت دانش آموزان را آماده می سازد.





داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
http://sandrawooge.hatenablog.com/archive/2016/02/21
چهارشنبه 18 مرداد 1396 01:18 ب.ظ
After exploring a number of the articles on your website, I honestly appreciate your way of writing a blog.
I saved it to my bookmark website list and will be checking back soon. Please visit my web
site as well and let me know your opinion.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo